Cukrzyca ciążowa to poważna choroba, która – przy niedochowaniu środków ostrożności – może prowadzić do powikłań. Dotyka od trzech do pięciu procent kobiet, tylko u co dziesiątej z nich hiperglikemię rozpoznano jeszcze przed zajściem w ciążę – tak wynika z przeprowadzonych w Europie badań epidemiologicznych. Według nich w większości wypadków ciężarne cierpią na cukrzycę wywołaną ciążą. Jeszcze do niedawna zachorowanie na cukrzycę w ciąży wiązało się z ogromnym ryzykiem dla kobiety i jej dziecka. Lekarze przestrzegali przed powikłaniami, które niosła ze sobą hiperglikemia matki, a które dotyczyły zdrowia płodu i noworodka: dwoje na dziesięć mogło mieć wady serca, nerek, układu nerwowego, a co trzecie rodziło się przedwcześnie. Wciąż nie powinno się lekceważyć choroby, jednak obecnie szybko wdrożone leczenie przy wczesnym rozpoznaniu hiperglikemii pozwalają uniknąć przykrych skutków dla mamy i jej dziecka.

Czym jest cukrzyca ciążowa?

Główną winą za powstawanie cukrzycy obarcza się burzę hormonalną w czasie ciąży. Łożysko bowiem wydziela związki chemiczne, które powodują zmniejszoną wrażliwość tkanek organizmu kobiety na insulinę. Dodatkowo, w ciąży wątroba produkuje więcej glukozy. Wytwarzana więc przez trzustkę insulina nie jest w stanie wystarczająco obniżyć poziom cukru we krwi. Gdy jego stężenie na czczo wynosi ponad 120 mg/l, należy mówić o cukrzycy ciążowej. Lekarze charakteryzują ją jako przejściowe zaburzenie endokrynologiczne – choroba pojawia się u kobiet, które wcześniej nigdy nie zapadały na cukrzycę, a ustępuje najczęściej po urodzeniu dziecka. W niektórych wypadkach może też wracać po kilkunastu latach w postaci cukrzycy typu 2. Największe zagrożenie – o ile nie jest odpowiednio leczona – cukrzyca niesie dla ciężarnych kobiet i płodów. Może ona powodować przedwczesny poród, przerost masy ciała dziecka (ponad 4 kg w momencie porodu) i liczne wady rozwojowe. Cukrzyca ciążowa zwiększa też prawdopodobieństwo cesarskiego cięcia.

Jak rozpoznać cukrzycę w ciąży

Objawy cukrzycy w ciąży są bardzo charakterystyczne. Zaniepokoić powinno między innymi częste i wzmożone – powyżej trzech litrów w ciągu doby – oddawanie moczu. Zwiększona utrata wody z moczem powoduje ogromne pragnienie. Ciągła potrzeba picia i nadmierne wysychanie błon śluzowych i skóry jest kolejnym objawem cukrzycy w ciąży. Powodem do niepokoju są również napady głodu: w związku z tym, że brakuje insuliny, a znajdująca się we krwi glukoza nie może się wchłonąć do tkanek, pojawia się wzmożony głód, mimo dostarczania organizmowi takiej samej co zwykle ilości pożywienia. Następuje też nagły wzrost masy ciała, nie tylko kobiety, ale również płodu, którego waga może być nieproporcjonalna do stopnia zaawansowania ciąży. Objawom cukrzycy ciążowej towarzyszy też senność i ciągłe zmęczenie mimo unikania wysiłku i prowadzenia zdrowego trybu życia.

Badania na obecność cukrzycy

W razie zauważenia u siebie powyższych symptomów, należy poinformować o tym lekarza prowadzącego ciążę. Zleci on badania krwi lub moczu. Niezależnie od tego wszystkie przyszłe mamy mają dwukrotnie wykonywane testy – raz na początku ciąży, a drugi pomiędzy 24. a 28 tygodniem – pod kątem cukrzycy. Przy pierwszym badaniu sprawdza się na czczo stężenie glukozy we krwi. Jeśli wynik jest wyższy niż ustalony dla ciężarnych (powyżej 100 mg/l), to w okolicach szóstego miesiąca ciąży kobieta jest wysyłana na badanie obciążenia glukozą. W trakcie testu sprawdza się zawartość cukru we krwi godzinę po wypiciu glukozy. Prawidłowy wynik powinien być niższy niż 140 mg/l. Jeśli w rezultacie testu obciążenia glukozą stężenie jest wyższe, lekarz rozpoznaje cukrzycę ciążową i zaleca odpowiednie leczenie.

Leczenie cukrzycy w ciąży

Leczenie cukrzycy ciążowej rozpoczyna się od wizyty u diabetologa, który wprowadza specjalną dietę. Zależy ona od zaawansowania ciąży, a także od wzrostu, masy ciała i aktywności fizycznej kobiety. Na podstawie tych informacji diabetolog rozpisuje tabelę żywienia i informuje o produktach, których ciężarna powinna unikać. Są to przede wszystkim produkty o wysokiej zawartości tłuszczów i cukrów prostych: słodycze i soki owocowe. W jadłospisie muszą natomiast znaleźć się węglowodany złożone (ciemne pieczywo, kasze), białko i warzywa z owocami z małą zawartością cukru. Posiłki muszą być dzielone na 6 porcji: połowa z nich to mniejsze, a druga – większe. Warto przestrzegać tych zaleceń – dzięki temu da się uniknąć powikłań, a dziecko ma szansę urodzić się zdrowe.

Więcej na temat cukrzycy ciążowej...